Vlindertuin zonder vlinderstruik
Als iedereen verschillende planten aanplant, is er meer menukeuze voor vlinders.
Men denkt vaak dat de alom bekende vlinderstruik (Buddleja) onmisbaar is als je vlinders wilt helpen. Nee hoor. De Buddleja komt van oorsprong uit Azië. Hij heeft veel nectar en talloze vlinders zijn blij met dit voedsel, maar ook hommels, zweefvliegen en bijen lusten deze nectar graag. Alleen… dit zijn vaak de “alleseters”. De insecten die niet zo kieskeurig zijn.
Een vlinder heeft naast voedsel ook schuilplekken nodig en plekken om zich voort te planten (waardplanten). Daarnaast kunnen zeldzamere vlindersoorten extra hulp gebruiken.
Heb je al een vlinderstruik, laat hem lekker staan en ga hem niet geforceerd uitgraven. Plant er een inheemse plant naast, zoals kaasjeskruid of koekoeksbloem. Zo hebben de vlinders meer te snoepen.
Kwetsbare natuur
In bepaalde natuurgebieden verspreidt de vlinderstruik (Buddleja) zich te snel. Op een geschikte plek vertoont hij invasief gedrag en kan hij zich flink uitzaaien. In een kwetsbaar natuurgebied wil je juist zeldzame planten, waar andere dieren weer heel erg van afhankelijk zijn, de ruimte geven.
Toch graag een vlinderstruik? Kies een steriele variant, zodat hij zich niet uitzaait in kwetsbare natuurgebieden, zoals de ‘Argus White’ of ‘Blue Chip’. De steriele ‘Free Petite Blue Heaven’ blijft kleiner.
Voorbeelden van prachtige waardplanten, zoals pimpernel (Sanguisorba), zeepkuid (Saponaria), duifkruid (Scabiosa), dille (Anethum), duizendblad (Achillea), muskuskaasjeskruid (Malva moschata), look-zonder-look (Alliaria petiolata) damastbloem (Hesperis matronalis) en judaspenning (Lunaria annua) voor de plantenborder en pinksterbloem (Cardamine pratensis) voor in het gazon.
Zorg voor meer dan alleen voedsel
Zorg voor voldoende waardplanten waar de vlinders hun eitjes op willen leggen. Nu begrijp je ook waarom je er met een vlinderstruik alleen niet bent: die biedt slechts voedsel.
Laat in de herfst uitgebloeide planten staan en ruim afgevallen blad niet te veel op, dit vormt een schuilplek in de winter. Pas in de lente knip je afgestorven plantdelen weg.
De familie van koekoeksbloem (Silene) is ontzettend groot en niet alleen vlinders zijn er dol op.
Vlinders nog beter helpen
Overweeg eens om één vlindersoort volledig te helpen in plaats van veel vlindersoorten een beetje.
Dat vergt onderzoek. Allereerst wil je weten welke vlinders bij jou in de buurt rondvliegen. Het heeft geen nut om de zeldzame aardbeivlinder te helpen als die niet bij jou voorkomt.
De website waarneming.nl is een handig hulpmiddel bij dit onderzoek. Je krijgt dan vaak een hele lijst vlinders die bij jou rondvliegen. Hun zeldzaamheid kun je in dit overzicht ook zien. Probeer ook een vlinder te helpen die wat zeldzamer is en kijk vervolgens wat deze soort nodig heeft.
Plantonderzoek
Via de website van de vlinderstichting kun je onderzoeken welke waardplant deze vlinder nodig heeft voor de eitjes en van welke planten deze vlinder graag eet. Meestal zijn dat planten die ook op jouw grondsoort willen groeien, maar check dat altijd. Als de planten allemaal niet in jouw tuin willen groeien, kies dan een andere vlinder die je integraal helpt.
Te lastig?
Bij het maken van mijn beplantingsplannen doe ik onderzoek naar alles wat in de buurt rondfladdert, kruipt en zoemt. Die dieren ga ik gericht helpen. Dat kun jij ook toepassen! Geen tijd? Kijk dan eens in dit of dit overzicht van waardplanten van de vlinderstichting. Veel waardplanten bieden ook nectar. Zo heb je een goede basis, die je in de toekomst verder kunt uitbreiden. Via dit overzicht kun je meer lezen over wat vlinders nodig hebben.
Dagvlinders en nachtvlinders
Ook nachtvlinders kunnen onze hulp goed gebruiken. Als je op een warme zomeravond buiten zit, kun je vaak nachtvlinders zien. Je komt helemaal tot rust na een werkdag als je je verdiept in wat er dan rondfladdert. Bij de vlinderstichting kun je leren hoe je het verschil ziet tussen dag- en nachtvlinders.
Als je wilt beginnen met nachtvlinders helpen, is een uitbundig bloeiende koekoeksbloem (Silene) een aanwinst. De koekoeksbloemfamilie is ontzettend groot. Zo heb je de avondkoekoeksbloem (Silene latifolia subsp. alba) en nachtsilene (Silene nutans). De dagkoekoeksbloem (Silene dioica) is ook nuttig voor nachtvlinders, hoewel de naam misschien anders doet vermoeden. Plaats een paar siergrassen met daartussen verschillende soorten koekoeksbloemen en je hebt een vrolijke bloemenweide.
Alternatieve vlinderstruiken
Vind je een vlindertuin zonder vlinderstruik saai? Kies dan eens een andere struik die vlinders helpt dan de traditionele Buddleja.
Prachtige vlinderstruiken zijn wollige sneeuwbal (Viburnum lantana), Gelderse roos (Viburnum opulus) en sporkehout/vuilboom (Frangula alnus). Kies liefst de ‘natuurlijke’ en geen doorgekweekte soort met gevulde bloemen of zonder nectar.
Planten uit de Ribes-familie zijn super voor mens én dier. In die struikenfamilie zitten aalbes, Alpenbes, kruisbes, zwarte bes en gele ribes. Ik ben zelf vooral fan van aalbes. In mei of juni kun je de rode bessen oogsten, met poedersuiker of yoghurt maak je ze minder zuur. Heerlijk om uit de tuin te kunnen snoepen en het is ook nog eens een waardplant voor veel vlinders zoals de gehakkelde aurelia, de bonte bessenvlinder, de bessentakvlinder en het boomblauwtje. Kruisbes is geweldig om taarten mee te bakken of zo op te eten.
Gifvrij
Koop liefst biologische of duurzame planten. Duurzame planten zijn planten waarop geen gif wordt gebruikt, maar die niet het officiële biologisch-keurmerk hebben. Een beetje gif kan levensbedreigend zijn voor het kleine vlinderlijfje. Toch zonde als je werk om dieren te helpen teniet wordt gedaan door het plaatsen van planten met bestrijdingsmiddelen.
Succes! Wie weet zie jij binnenkort wel een oranjetipje in de tuin of een boomblauwtje, scheefbloemwitje of een distelvlinder in de tuin.
Veel vlinderplezier!
