Alternatieven voor gras

Zie je jezelf al liggen op het grasveld, maar werkt dat op deze plek simpelweg niet? Geen zorgen. Er zijn verrassend veel groene, sterke, kleurrijke en zelfs geurige alternatieven voor gras.

Vermijd kunstgras

Zelf ben ik absoluut geen fan van kunstgras. Zelfs de beste soorten kunstgras ogen kunstmatig en kil. De lekkere grasgeur ontbreekt, het is prijzig, wordt in de zomer erg warm, en is gevaarlijk in de buurt van een barbecue. Huisdierenurine breekt niet af op kunstgras en gaat stinken. Waarom zou je je afsluiten van de natuur als er ook mooie opties zijn?

Intensief belopen plek

Denk voor intensief gebruikte plekken eens aan:

Klein grasveld met laag wilde bloemenmengsel net na het maaien.

boomschors of houtsnippers. Deze ogen warm en natuurlijk en geven een zachte landing aan spelende kinderen. Boomschors is grover dan houtsnippers en gaat daardoor langer mee, waardoor je het minder snel hoeft aan te vullen. Zowel houtsnippers als boomschors onderdrukken onkruid. Frans boomschors is populair omdat het er mooi uit ziet en 5 à 6 jaar meegaat. Gecombineerd met houten speelelementen, varens en wat struiken of een boom creëer je al snel een heuse bostuin;
perziksteen (perzikpitten). Perziksteen rot niet, is een natuurlijk restproduct, laat regenwater makkelijk door en blaas je zo schoon met de bladblazer. Perzikpitten gaan wel 30 jaar mee, dus veel langer dan boomschors. Gebroken perzikpitten ogen het natuurlijkst en geven geen risico op ontkiemen van de pit;
halfverharding zoals grind, Achterhoeks padvast, Gravier d’Or of schelpen. Split is scherper dan grind;
microklaver. Een tapijt van kleine klavertjes dat altijd frisgroen blijf. Misschien vind je zelfs een geluksblaadje. Zaai uitsluitend klaver in of meng klaverzaad met graszaad. Dankzij de diepe wortels blijft je gazon in de zomer groen. Er zijn verschillende soorten klaver, maar witte klaver (Trifolium repens) blijft het laagst. Klaver heeft het liefst een zonnige plek, kan goed tegen maaien en belopen. Hier lees je meer over een klavergrasveld;
speelbloemenweide met lage bloemen(mengsel). Een mini-weide vol kleur, die van je gazon een insectenparadijs maakt. Kies één bloemsoort of meng verschillende, zoals madeliefje, pinksterbloem, hopklaver, kruipende boterbloem en gewone ereprijs. Je kunt ook een kant-en-klaar-mengsel aanschaffen zoals dit lage bloemenmengsel. Je kunt elke twee weken maaien of zelfs minder vaak (iedere 3-6 weken) voor nóg meer bloemen. Voeg bloembollen zoals krokussen, anemoon (Anemone blanda) of sneeuwklokjes toe voor een spetterend voorjaarsfeest.

Witte klaver gemengd met graszaad

Bij het gebruik van klaver en de speelbloemenweide geef je een enorme boost aan de biodiversiteit wanneer je de planten de kans geeft om bloemen te maken. Jouw gazon krijgt hierdoor meerwaarde voor heel veel insecten ten opzichte van een traditioneel en kort gemaaid grasveld. Bovendien: hoe korter je gras maait, hoe meer het last heeft van droge zomers.

Alternatieven voor siergazon: niet beloopbaar

Mosgazon bij Japanse Tuin in Den Haag.

Geen probleem als je per ongeluk op de volgende planten gaat staan, maar ze zijn niet bedoeld om intensief te belopen. Ze zijn daarmee ideaal voor grote vakken in de tuin die anders niet worden gebruikt, of rond staptegels.

Schaduw

veenmos (Sphagnum). Een mostapijt voelt zacht aan en geeft je tuin een sprookjesachtige uitstraling. Op schaduwrijke en vochtige plekken groeit mos vanzelf uit tot een groen tapijt. Het gehobbelde uiterlijk heeft zeker z’n charmes, maar mos verdraagt geen felle zon. In de Japanse tuin in Den Haag kun je zo’n mostuin in het echt zien;
slaapkamergeluk (Soleirolia) geeft een groen wolkendek dat zich gretig uitbreidt. Slaapkamergeluk is een kamerplant die goed groeit een beschutte plek in de schaduw. In de milde winters van tegenwoordig is slaapkamergeluk steeds beter winterhard. Let wel op dat deze kan woekeren. In het Arboretum Trompenburg in Rotterdam bekijk je zo’n slaapkamergelukveld;
maagdenpalm (Vinca minor), stekelnootje (Acaena), klaverkers (Cardamine trifolia) of klimop (Hedera). Maagdenpalm en stekelnootje knip je alleen bij als dat nodig is, dat hoeft vaak niet eens jaarlijks. Een klimopgazon maai je slechts één keer in het voorjaar. Je gaat met de grasmaaier over de plant heen, waarna hij even kaal is, maar al snel uitloopt met fris groen blad. Test van te voren wel of je niet allergisch bent voor klimop;
meng verschillende lage soorten door elkaar en vul dit eventueel aan met schaduwgras. Je zult dan wel moeten maaien. Later krijg je het gras lastig tussen de planten uit als je toch wilt veranderen.

Slaapkamergeluk gazon bij Arboretum Trompenburg in Rotterdam.

Zon

groene kant- en klare plantenmatten of zaaimengsels voor snel resultaat;
bodembedekkers. Kies voor één soort of combineer meerdere soorten. Op een zonnige plek doen wilde tijm (Thymus), Kopernootje (Leptinella), Vetmuur (Sagina) en sedum het goed. Tijm geurt heerlijk als je eroverheen loopt en sedum, bekend van groendaken, glanst in de zon. In de halfschaduw is zenegroen (Ajuga) een wintergroene topper. Zenegroen verdraagt geen felle zon.

Alternatieven voor grotere tuinen

Heb je een grote tuin en wil je de tijd die je besteedt aan maaien, beluchten, verticuteren, onkruid verwijderen en herstellen beperken? Dan zijn er naast het aanschaffen van een robotmaaier ook andere mogelijkheden:

laat het gras zijn gang gaan en maai uitsluitend looppaden. Een budgetvriendelijke manier voor een fleurige tuin. Wist je dat er vlinders zijn die alleen kunnen overleven door bepaalde grassoorten? Zij hebben grassen als hun waardplant (waar ze hun eitjes op leggen) en dan helpt het enorm als je ze niet kort maait. Gemeentes doen dit in de openbare ruimte, maar je kunt het ook toepassen in de tuin. Ideaal in een boomgaard of langs de erfgrens. Plant er wat voorjaarsbollen tussen voor een prachtig veld in het vroege voorjaar;
zaai een deel van de tuin in met bloemen of kruiden voor een bloemrijk grasland. Kies bij voorkeur een mengsel waar kleine ratelaar (Rhinantus minor) in zit. Ratelaar parasiteert op gras en zorgt ervoor dat het aanwezige gras de gewenste planten niet overwint. Als je dit goed aanpakt bij aanleg en onderhoud, heb je jarenlang plezier van jouw bloemenweide.